Brieven gekregen van Yad Vashem, Israël X.
23-8-1943
Geliefde kinderen,
Het papier is slecht en mijn vulpen ook. Ik draag hem steeds bij mij zonder dop. Dus jullie meoeten het mij maar niet kwalijk nemen. Gedurende de afgelopen twee weken kreeg ik alleen een brief van Hans met een naschrift van Paul en merkte dat jullie en Charlotje tenminste mijn brief hadden ontvangen, zoals ons alle mooie pakketten bereikt hebben. Helaas zijn de laatste twee van Paul nogal beschadigd aangekomen, zodat maar een deel bruikbaar was. Dat was pech! Men verlangt per slot van rekening naar schone spullen. De beste manier van inpakken is om het op zo'n manier te doen dat wanneer men schudt er niets beweegd. De post wordt ons met grote tussenpozen uitgereikt omdat zij eerst door de censuur heen moet, daarom men men zich tot één zijde beperken anders duurt het nog langer duren. Intussen is Chaja weer terug in Amsterdam, misschien heeft Lientje haar al gesproken. Groet haar indien mogelijk hartelijk van mij. Dit kleine mensje laat overal waar zij geweest is gaten achter: "Een mooi mens die men nog maar zelden ..." De Ledermannen zijn al helemaal geaclimatiseerd, Ille (Ilse) brengt mij steeds trouw mijn aandeel van de pakketten. Wij hadden en hebben af en toe heerlijk zomer weer en ook minder ondragelijke hondsdagen waardoor het zo vertrouwelijke werk ineens zwaar valt.
Eergisteren, 21 augustis, was het Tata's 81e verjaardag. Zou zij nog leven? Ik wenst bijna van niet. Sanne heeft angina, moet weer, tot zij koortsvrij is, in bed blijven. Zij is steeds heel gelukkig met de geweldige pakketten van Charlotte (Dolly). Blousen en schoenen trekt zij meteen aan. Alles past en zij ziet er mooi uit. Er zijn geen nieuwe gebeurtenissen, daarom sluit ik. Wij denken en spreken dagelijk over jullie allen. Het verlangen blijft. Ik hoop dat jullie gezond zijn! Wees in liefde omhelst van
Mutti
Geliefde kinderen,
Het papier is slecht en mijn vulpen ook. Ik draag hem steeds bij mij zonder dop. Dus jullie meoeten het mij maar niet kwalijk nemen. Gedurende de afgelopen twee weken kreeg ik alleen een brief van Hans met een naschrift van Paul en merkte dat jullie en Charlotje tenminste mijn brief hadden ontvangen, zoals ons alle mooie pakketten bereikt hebben. Helaas zijn de laatste twee van Paul nogal beschadigd aangekomen, zodat maar een deel bruikbaar was. Dat was pech! Men verlangt per slot van rekening naar schone spullen. De beste manier van inpakken is om het op zo'n manier te doen dat wanneer men schudt er niets beweegd. De post wordt ons met grote tussenpozen uitgereikt omdat zij eerst door de censuur heen moet, daarom men men zich tot één zijde beperken anders duurt het nog langer duren. Intussen is Chaja weer terug in Amsterdam, misschien heeft Lientje haar al gesproken. Groet haar indien mogelijk hartelijk van mij. Dit kleine mensje laat overal waar zij geweest is gaten achter: "Een mooi mens die men nog maar zelden ..." De Ledermannen zijn al helemaal geaclimatiseerd, Ille (Ilse) brengt mij steeds trouw mijn aandeel van de pakketten. Wij hadden en hebben af en toe heerlijk zomer weer en ook minder ondragelijke hondsdagen waardoor het zo vertrouwelijke werk ineens zwaar valt.
Eergisteren, 21 augustis, was het Tata's 81e verjaardag. Zou zij nog leven? Ik wenst bijna van niet. Sanne heeft angina, moet weer, tot zij koortsvrij is, in bed blijven. Zij is steeds heel gelukkig met de geweldige pakketten van Charlotte (Dolly). Blousen en schoenen trekt zij meteen aan. Alles past en zij ziet er mooi uit. Er zijn geen nieuwe gebeurtenissen, daarom sluit ik. Wij denken en spreken dagelijk over jullie allen. Het verlangen blijft. Ik hoop dat jullie gezond zijn! Wees in liefde omhelst van
Mutti
Mijn Lieveling, 26-8-1943
Vandaag kwam jou lieve brief aan, waarvoor wij ons eindeloos verheugd hebben. En nu ben je gauw jarig (4 september en wordt dan 18). Wat ik je wens weet je wel. Lieverd, je hebt het niet makkelijk. Ik hoop en wens dat jij met de dezelfde rust en voorzichtigheid met de problemen om zult kunnen gaan als weleer. Je moet niet denken dat wij in slechte stemming verkeren. Bij het poederen na het scheren denk ik al aan jou. En als dan de pakketten komen staan wij er ontroerd om heen. Dat Sanne met ontstoken klieren in bed ligt en ik wegens maagpijn onder behandeling ben, drukt de stemming nauwelijks. Wij hoeven je niet te vertellen hoe dankbaar wij zijn, je zal het je wel zonder veel fantasie voor kunnen stellen. Blijf gezond en vrolijk gezind en groet al jouw en onze geliefden. Van je
Franz
Brief van Franz Ledermann aan zijn dochter Barbara die is ondergedoken in Amsterdam.
Mijn besten, 11-9-1943
Ik moet helaas vanuit bed schrijven. Mijn maagpijn wil voor geen meter minderen, daarom verwees de beledigde praktiseerende arts mij door naar de spcialisten die mijn maag leeg pompten en daardoor erg bezorgd waren en in het ziekenhuis werd duidelijk dat het lijkt op een gezwel in de twaalfvingerigedarm. Dus voert men 6 dagen lang onderzoeken uit en als de uitslag is wat de specialisten verwachten, wacht mij een diët en in bed blijven in het ziekenhuis welke tussen 4 en 6 weken zal duren. Over die tijdsduur wil men niet graag vooruit denken. Mijn stemming is daardoor en door het liggen geheel verdwenen, voorzichtig gezegd nog al omsluierd. Je weet met welke gelukzaligheid ik mij in mijn daarmalige ongeluk ingraaf en hier kan men Ille (Ilse) niet voor de gek houden omdat ik daarvoor hier geen redenen heb. Hier kan ik mij eindelijk eens uitleven. Maar de niet zichtbare factoren zijn wesenlijk toegenomen. Overigens heb ik nu de pijn weg is niets te lijden, lig alleen steeds in bed en wordt goed verpleegd en verzorgd. Maar het is natuurlijk dodelijk vervelend, terwijl Nisso Simons tegenover mij ligt en het enige lichtpuntje is bezoekuur 's avonds. Ilse brengt mij ook mijn aandeel van julie heerlijke pakketten, tot nu toe mag ik alles, behalve vlles, eten, maar ik ben bang dat dit na de afloop van de 6 weken in onderzoeking anders wordt. Wees ook namens mij hartelijk bedankt voor jullie allen met zo veel liefde en practisch samengestelde zendingen. Wat jij over jezelf schrijft interesseert ons natuurlijk op indringende wijze. Je kunt niet uitvoerig genoeg zijn. Het is natuurlijk bitter, om voorlopig niet meer aan de familietafel plaats te kunnen nemen, maar misschien gaat ook alles weer voorbij. Ontvang, Paul, ook van de hartelijk dank. Moeder is zoals altijd geweldig en ik kom mij door mijn darm wel heel oncompetent voor.
Groet alle geliefen en vrienden en wees omhelst door jullie
Franz
Brief van Franz Ledermann aan zijn zwager Paul Citroen.
Wie is Nisso Simons?
Vandaag kwam jou lieve brief aan, waarvoor wij ons eindeloos verheugd hebben. En nu ben je gauw jarig (4 september en wordt dan 18). Wat ik je wens weet je wel. Lieverd, je hebt het niet makkelijk. Ik hoop en wens dat jij met de dezelfde rust en voorzichtigheid met de problemen om zult kunnen gaan als weleer. Je moet niet denken dat wij in slechte stemming verkeren. Bij het poederen na het scheren denk ik al aan jou. En als dan de pakketten komen staan wij er ontroerd om heen. Dat Sanne met ontstoken klieren in bed ligt en ik wegens maagpijn onder behandeling ben, drukt de stemming nauwelijks. Wij hoeven je niet te vertellen hoe dankbaar wij zijn, je zal het je wel zonder veel fantasie voor kunnen stellen. Blijf gezond en vrolijk gezind en groet al jouw en onze geliefden. Van je
Franz
Brief van Franz Ledermann aan zijn dochter Barbara die is ondergedoken in Amsterdam.
Mijn besten, 11-9-1943
Ik moet helaas vanuit bed schrijven. Mijn maagpijn wil voor geen meter minderen, daarom verwees de beledigde praktiseerende arts mij door naar de spcialisten die mijn maag leeg pompten en daardoor erg bezorgd waren en in het ziekenhuis werd duidelijk dat het lijkt op een gezwel in de twaalfvingerigedarm. Dus voert men 6 dagen lang onderzoeken uit en als de uitslag is wat de specialisten verwachten, wacht mij een diët en in bed blijven in het ziekenhuis welke tussen 4 en 6 weken zal duren. Over die tijdsduur wil men niet graag vooruit denken. Mijn stemming is daardoor en door het liggen geheel verdwenen, voorzichtig gezegd nog al omsluierd. Je weet met welke gelukzaligheid ik mij in mijn daarmalige ongeluk ingraaf en hier kan men Ille (Ilse) niet voor de gek houden omdat ik daarvoor hier geen redenen heb. Hier kan ik mij eindelijk eens uitleven. Maar de niet zichtbare factoren zijn wesenlijk toegenomen. Overigens heb ik nu de pijn weg is niets te lijden, lig alleen steeds in bed en wordt goed verpleegd en verzorgd. Maar het is natuurlijk dodelijk vervelend, terwijl Nisso Simons tegenover mij ligt en het enige lichtpuntje is bezoekuur 's avonds. Ilse brengt mij ook mijn aandeel van julie heerlijke pakketten, tot nu toe mag ik alles, behalve vlles, eten, maar ik ben bang dat dit na de afloop van de 6 weken in onderzoeking anders wordt. Wees ook namens mij hartelijk bedankt voor jullie allen met zo veel liefde en practisch samengestelde zendingen. Wat jij over jezelf schrijft interesseert ons natuurlijk op indringende wijze. Je kunt niet uitvoerig genoeg zijn. Het is natuurlijk bitter, om voorlopig niet meer aan de familietafel plaats te kunnen nemen, maar misschien gaat ook alles weer voorbij. Ontvang, Paul, ook van de hartelijk dank. Moeder is zoals altijd geweldig en ik kom mij door mijn darm wel heel oncompetent voor.
Groet alle geliefen en vrienden en wees omhelst door jullie
Franz
Brief van Franz Ledermann aan zijn zwager Paul Citroen.
Wie is Nisso Simons?
Mijn lieve Lizzy (Barbara), 26-8-1943
Dit moet mijn verjaardagsbrief voor jou worden. Ik denk aan al die andere verjaardagen die wij samen vieren konden en waarbij ik met zoveel liefde cadeaus voor je uitzocht. Nu ben jij de verzorgende en de schenker geworden. maar mijn hart is bij jou en ik ben blij dat je daar bent en dat je er ook een beetje voor mij bent. Ik wens je heel innig wat een mens maar zegenen kan, geluk met je vrienden, vreugde aan je werk, liefde voor het leven met al zijn schoonheid en vruchtbaarheid. Mag alles je tot zegen worden.Ik omhels je innig en op de 4e zullen wij bij elkaar zijn, in een diepere vorm als anders. Vandaag kwam je brief van 5 augustus aan met de verlopen broodbonnen. Stuur er dus maar geen meer, maar lieven een duits brood, of een roggebrood.En laat je niets ontbreken voor ons. Met mij gaat het goed, maar Sanne heeft veertien dagen geleden angina gekregen, was weer drie dagen op en kreeg toen klierkoorts, een infectieziekte, die optreedt in de klieren in de hals. Dit kan lang duren en zij ligt met vette watten in jouw hoofddoek. Zij was verheugd met jouw spullen en zal later mij een brief aan jou dikteren. Daarvoor klimt zij in haar 3e etage bed. Franz loopt met maagpijn rond, wordt magerder en wordt verpleegd. Voorlopig wordt hem kinder eten voorgeschreven. Betsy is in Isidor's barak. Sal woont bij Heinz. Zij hebben al samen geschaakt voordat zij wisten wie de ander was. Franz ontdekte hen daar. Sal heeft zijn hand bezeerd en kan daarom niet schrijven. Hij groet je hartelijk. Wij zien hem vaak. Oma heeft bij jouw brief tot haar smart niet aan je verjaardag gedacht, maar zij groet je innig. De heide bloeit. Zij wordt per dag dieper van kleur en ik kijk erna en naar de bomen en de daken in de verte en naar de wolken en het kleurenspel daarover. Ik kus je en al jouw geliefden.
Jouw Ilse
Wie zijn Betsy, Isidor en Sal?
Dit moet mijn verjaardagsbrief voor jou worden. Ik denk aan al die andere verjaardagen die wij samen vieren konden en waarbij ik met zoveel liefde cadeaus voor je uitzocht. Nu ben jij de verzorgende en de schenker geworden. maar mijn hart is bij jou en ik ben blij dat je daar bent en dat je er ook een beetje voor mij bent. Ik wens je heel innig wat een mens maar zegenen kan, geluk met je vrienden, vreugde aan je werk, liefde voor het leven met al zijn schoonheid en vruchtbaarheid. Mag alles je tot zegen worden.Ik omhels je innig en op de 4e zullen wij bij elkaar zijn, in een diepere vorm als anders. Vandaag kwam je brief van 5 augustus aan met de verlopen broodbonnen. Stuur er dus maar geen meer, maar lieven een duits brood, of een roggebrood.En laat je niets ontbreken voor ons. Met mij gaat het goed, maar Sanne heeft veertien dagen geleden angina gekregen, was weer drie dagen op en kreeg toen klierkoorts, een infectieziekte, die optreedt in de klieren in de hals. Dit kan lang duren en zij ligt met vette watten in jouw hoofddoek. Zij was verheugd met jouw spullen en zal later mij een brief aan jou dikteren. Daarvoor klimt zij in haar 3e etage bed. Franz loopt met maagpijn rond, wordt magerder en wordt verpleegd. Voorlopig wordt hem kinder eten voorgeschreven. Betsy is in Isidor's barak. Sal woont bij Heinz. Zij hebben al samen geschaakt voordat zij wisten wie de ander was. Franz ontdekte hen daar. Sal heeft zijn hand bezeerd en kan daarom niet schrijven. Hij groet je hartelijk. Wij zien hem vaak. Oma heeft bij jouw brief tot haar smart niet aan je verjaardag gedacht, maar zij groet je innig. De heide bloeit. Zij wordt per dag dieper van kleur en ik kijk erna en naar de bomen en de daken in de verte en naar de wolken en het kleurenspel daarover. Ik kus je en al jouw geliefden.
Jouw Ilse
Wie zijn Betsy, Isidor en Sal?
Lieve Schat, 26-8-1943
Tegen dat deze brief aankomt, zal je wel zowat jarig zijn. Lieverd, je weet ook, dat ik je dit liever persoonlijk met een cadautje had gezegd. Het is nog niet vaak gebeurd, niet waar, dat we je verjaardag niet samen vierden en daarom is het een beetje raar je een verjaardags zoen te zenden, in plaats van een dikkert op je wang te 'sjmatsen'. En het cadeautje, of wel de cadeautjes die ik dit jaar van jou heb gehad, in plaats jij van mij! Variatie moet er zijn. Wat een mooie dingen heb jij mij gestuurd! Eerst kwamen die schoenen. Stouterd! Waren die mooie schoenen niet eerst van jou? Ik meen me te herinneren, dat jij ze pas gekregen had. Je mag geen dingen sturen die je zelf nodig hebt hoor! Ik was er natuurlijk wel dolblij mee en ze passen me precies. Wat zijn ze hier bewonderd! En het snoezige bloesje. Wat een pracht stof zeg. Ik heb de mouwen wat nauwer gemaakt en draag het alleen als ik heel mooi wil zijn. Het doekje dito, dito. Hoewel ik het nou in bed draag. Ik ben namelijk weer eens ziek sinds zondag. Klierkoorts. Ik hen namelijk een dikke pijnlijke klier, vergezelt van hoofdpijn en flinke koorts. Vanochtend om half acht had ik 38.4. Vervelend hé? De dokter zegt dat het wel drie weken kan duren. Ik schrijf nu in bed, dat gaat slecht, zoals je ziet. Nu heb ik dus de doek om, gevuld met vette- en gewone watten en zie eruit alsof ik de bof heb. Die riem is ook fijn. Nog wan zo'n goede kwaliteit. En met het bekende geduldspel was ik en de hele buurt dolblij. Alleen dat Sojaspel begrijp ik niet. Jammer hé? Dat snoeppakket was geweldig! Ik was toen al ziek en het was binnen twee dagen op! Oh, wat een spanning als ik zelf een pakje krijg! Die schoenen van Pl. waren geweldig (ook al). Ze passen me als gegoten. Ik heb nu al een hele schoenenwinkel. Hoewel twee paar lage schoenen niet eens zoveel zijn hier in Westerbork omdat je hier ontzettend veel zolen slijt en vooral als je ordonnante bent. Vanochtend hebben we je brief van de 5e gekregen. Bah, zo'n vinger in de knel kan lelijk pijn doen. Viel Bea toen tegen? Zie je wel, ik wist best dat je het wel met je Mannie uit zou houden. Gefeliciteerd Manfred, met 'het meisje van he hart' of is zij dat niet? Geef je haar dit jaar weer een bos tulpen? Maar nu doe je vast niet meer zo verlegen, want nu zullen er wel niet zoveel mensen bij zijn. O ja, Lottie (Barbara) ik moest je nog een boodschappentas en een thee-zeef vragen en Louisje vertellen dat haar honingkoek onvergetelijk was. Is zij weer terug? Het was mooi weer de laatste tijd, ze heeft wel geboft. Verder moet ik je nog hartelijk groeten van oom Heinz doen, met vele zoenen en verjaardagswensen en nog verder een fijne verjaardag en ongeloofelijk veel zoenen van je
Suusje
P.S. Ik bedank je nog voor 'Willy's Offer', ik kende het al, maar het was toch weer mooi. En Manfred jij krijgt voor die extra 'gelegenheid' ook een brief van me, ben je nou niet dolblij?
Dag schatten ...
Anna van Gogh-Kaulbach publiceerde een groot aantal romans, novellen en toneelstukken. Deze hebben vooral familie- en gezinsverhoudingen tot onderwerp. Later ging haar interesse ook uit naar de problematiek van de opgroeiende jeugd. De maatschappelijke context speelt in al haar verhalen een rol. Ze schreef meisjesboeken en boeken voor jonge kinderen. De hoofdpersoon in de meisjesboeken is steeds een opgroeiend meisje dat na allerlei perikelen haar bestemming in het leven vindt. In Willy's offer (1925) doet de vaderloze Willy met tegenzin de m.u.l.o. Ze wil het liefst van school, thuis helpen en tekenles nemen. Ze krijgt bijles van meneer Reeders, met wie haar moeder later trouwt. Als haar moeder bij de geboorte van een zoon overlijdt, breekt Willy haar opleiding af en neemt de verzorging van de baby op zich. Ze ontwikkelt zich tot steun en toeverlaat van het gezin.
Wie zijn Bea en Louisje?
Tegen dat deze brief aankomt, zal je wel zowat jarig zijn. Lieverd, je weet ook, dat ik je dit liever persoonlijk met een cadautje had gezegd. Het is nog niet vaak gebeurd, niet waar, dat we je verjaardag niet samen vierden en daarom is het een beetje raar je een verjaardags zoen te zenden, in plaats van een dikkert op je wang te 'sjmatsen'. En het cadeautje, of wel de cadeautjes die ik dit jaar van jou heb gehad, in plaats jij van mij! Variatie moet er zijn. Wat een mooie dingen heb jij mij gestuurd! Eerst kwamen die schoenen. Stouterd! Waren die mooie schoenen niet eerst van jou? Ik meen me te herinneren, dat jij ze pas gekregen had. Je mag geen dingen sturen die je zelf nodig hebt hoor! Ik was er natuurlijk wel dolblij mee en ze passen me precies. Wat zijn ze hier bewonderd! En het snoezige bloesje. Wat een pracht stof zeg. Ik heb de mouwen wat nauwer gemaakt en draag het alleen als ik heel mooi wil zijn. Het doekje dito, dito. Hoewel ik het nou in bed draag. Ik ben namelijk weer eens ziek sinds zondag. Klierkoorts. Ik hen namelijk een dikke pijnlijke klier, vergezelt van hoofdpijn en flinke koorts. Vanochtend om half acht had ik 38.4. Vervelend hé? De dokter zegt dat het wel drie weken kan duren. Ik schrijf nu in bed, dat gaat slecht, zoals je ziet. Nu heb ik dus de doek om, gevuld met vette- en gewone watten en zie eruit alsof ik de bof heb. Die riem is ook fijn. Nog wan zo'n goede kwaliteit. En met het bekende geduldspel was ik en de hele buurt dolblij. Alleen dat Sojaspel begrijp ik niet. Jammer hé? Dat snoeppakket was geweldig! Ik was toen al ziek en het was binnen twee dagen op! Oh, wat een spanning als ik zelf een pakje krijg! Die schoenen van Pl. waren geweldig (ook al). Ze passen me als gegoten. Ik heb nu al een hele schoenenwinkel. Hoewel twee paar lage schoenen niet eens zoveel zijn hier in Westerbork omdat je hier ontzettend veel zolen slijt en vooral als je ordonnante bent. Vanochtend hebben we je brief van de 5e gekregen. Bah, zo'n vinger in de knel kan lelijk pijn doen. Viel Bea toen tegen? Zie je wel, ik wist best dat je het wel met je Mannie uit zou houden. Gefeliciteerd Manfred, met 'het meisje van he hart' of is zij dat niet? Geef je haar dit jaar weer een bos tulpen? Maar nu doe je vast niet meer zo verlegen, want nu zullen er wel niet zoveel mensen bij zijn. O ja, Lottie (Barbara) ik moest je nog een boodschappentas en een thee-zeef vragen en Louisje vertellen dat haar honingkoek onvergetelijk was. Is zij weer terug? Het was mooi weer de laatste tijd, ze heeft wel geboft. Verder moet ik je nog hartelijk groeten van oom Heinz doen, met vele zoenen en verjaardagswensen en nog verder een fijne verjaardag en ongeloofelijk veel zoenen van je
Suusje
P.S. Ik bedank je nog voor 'Willy's Offer', ik kende het al, maar het was toch weer mooi. En Manfred jij krijgt voor die extra 'gelegenheid' ook een brief van me, ben je nou niet dolblij?
Dag schatten ...
Anna van Gogh-Kaulbach publiceerde een groot aantal romans, novellen en toneelstukken. Deze hebben vooral familie- en gezinsverhoudingen tot onderwerp. Later ging haar interesse ook uit naar de problematiek van de opgroeiende jeugd. De maatschappelijke context speelt in al haar verhalen een rol. Ze schreef meisjesboeken en boeken voor jonge kinderen. De hoofdpersoon in de meisjesboeken is steeds een opgroeiend meisje dat na allerlei perikelen haar bestemming in het leven vindt. In Willy's offer (1925) doet de vaderloze Willy met tegenzin de m.u.l.o. Ze wil het liefst van school, thuis helpen en tekenles nemen. Ze krijgt bijles van meneer Reeders, met wie haar moeder later trouwt. Als haar moeder bij de geboorte van een zoon overlijdt, breekt Willy haar opleiding af en neemt de verzorging van de baby op zich. Ze ontwikkelt zich tot steun en toeverlaat van het gezin.
Wie zijn Bea en Louisje?
Mijn lieve allemaal, 20-9-1943
Met ongeloofleijk vreugde werden de verjaardagspakketten door ons ontvangen, die ongewoonlijk op tijd aankwamen. Wij zaten met z'n vijven bij elkaar en hebben alles met tranende en lachende ogen opengemaakt. Dat laatste vanuit het oogpunt voor de liefde waarmee alles zo inventief uitgezocht en voorbreid was. Charlottes vaardigheid daarin wordt steeds beter, wat ik ten zeerste bewonder. Onze gedachten zijn elkaar zeker tegengekomen. Wij probeerden ons voor te stellen hoe jullie de dag beleefd hebben en hopen daar spoedig alles over te horen. De Wassenaren hebben ons zeer verblijd. Wij wachten nu met spanning op post, die nu zeer druppelsgewijs binnenkomt. Van Paulientje heb ik een kaart gekregen van jullie wandeltocht. Dat moet heerlijk geweest zijn, en dat zij mij in deze vakantie periode niet vergeten heeft doet mij deugt. Hopelijk hoor ik gauw ook weer van Paultjes bijzonderheden. Wij weten helemaal niet hoe het daar gaat, evenals hoe het bij Hans is. Lotte's roze brief aan Franz en Sanne heb ik met grote opmerkzaamheid gelezen. Zij schrijft niet in een 'roze' stemming. Niet verwondelijk na alles wat zij meegemaakt heeft. Wij wensen dat alles weer op het rechte pad komt, maar wij leven weer in grote onzekerheid. Sannes klierkoorts schijnt tegen de verwachting in bijna over te zijn. Nu krijgt zij een tandarts behandeling en ziet er een beetje smalletjes uit, maar is weer aan het werk, terwijl Franz zijn maagonderzoek nog niet afgelopen is. Om 5 uur moet de brief naar de post. Omdat mijn hulp ziek was, heeft mijn werk zich zo opgehoopt dat ik nauwelijks tijd had om te schrijven. Met de hoop dat spoedig uitgebreid nieuws van jullie allen krijg. Ik omhels jullie met liefde en groeten ook van Franz en Heinz.
Jullie Mutti
Met ongeloofleijk vreugde werden de verjaardagspakketten door ons ontvangen, die ongewoonlijk op tijd aankwamen. Wij zaten met z'n vijven bij elkaar en hebben alles met tranende en lachende ogen opengemaakt. Dat laatste vanuit het oogpunt voor de liefde waarmee alles zo inventief uitgezocht en voorbreid was. Charlottes vaardigheid daarin wordt steeds beter, wat ik ten zeerste bewonder. Onze gedachten zijn elkaar zeker tegengekomen. Wij probeerden ons voor te stellen hoe jullie de dag beleefd hebben en hopen daar spoedig alles over te horen. De Wassenaren hebben ons zeer verblijd. Wij wachten nu met spanning op post, die nu zeer druppelsgewijs binnenkomt. Van Paulientje heb ik een kaart gekregen van jullie wandeltocht. Dat moet heerlijk geweest zijn, en dat zij mij in deze vakantie periode niet vergeten heeft doet mij deugt. Hopelijk hoor ik gauw ook weer van Paultjes bijzonderheden. Wij weten helemaal niet hoe het daar gaat, evenals hoe het bij Hans is. Lotte's roze brief aan Franz en Sanne heb ik met grote opmerkzaamheid gelezen. Zij schrijft niet in een 'roze' stemming. Niet verwondelijk na alles wat zij meegemaakt heeft. Wij wensen dat alles weer op het rechte pad komt, maar wij leven weer in grote onzekerheid. Sannes klierkoorts schijnt tegen de verwachting in bijna over te zijn. Nu krijgt zij een tandarts behandeling en ziet er een beetje smalletjes uit, maar is weer aan het werk, terwijl Franz zijn maagonderzoek nog niet afgelopen is. Om 5 uur moet de brief naar de post. Omdat mijn hulp ziek was, heeft mijn werk zich zo opgehoopt dat ik nauwelijks tijd had om te schrijven. Met de hoop dat spoedig uitgebreid nieuws van jullie allen krijg. Ik omhels jullie met liefde en groeten ook van Franz en Heinz.
Jullie Mutti
Mijn Lieve Paul, Lientje en Paulieneke! 8-9-1943
Vandaag krijgen jullie eindelijk een brief van mij. Jullie sturen altijd zulke geweldige pakketten, die zo liefdevol zijn ingepakt. Maar waar wij maar gedeeltelijk van kunnen genieten omdat er zoveel kapot aankomen. De eerste paddestoelen waren helemaal bedorven, van de ... was maar een deel te gebruiken. Brood mag niet te stevig worden ingepakt, het beschimmelt.
... zijn meestal geplet en daardoor niet goed. De druiven in het kaasblik waren geplet en het vocht liep eruit zodat alles vochtig was. Het is heel jammer voor ons en doet jullie vast net zoveel verdriet als het ons doet. Zeer dankbaar lieverds ben ik voor de mooie washandjes, ook voor de ouden. En ik verheug mij op de pakketten voor Sanne. Zeneaischen kaueeie auch die kein eud die fra. Büchlein und P'ken kartene aus buei und Sanne von ihrer Ubaudert aeir. Heerlijk dat zij daar zo van houdt. Helaas ... zo weinig. Post .. .. zo achterhaalt. Schrijf kaarten met afzender. Gisteren kwam Bärbels (Barbara) brief van 17 augustus aan met de beschrijving van Marga's schrijfdag en de ... toestand van Eva Rosin's brief, die ik aan mevrouw Rosin heb gegeven. Veel dank. Het moet heel leuk geweest zijn. Hoe ging haar eigen verjaardag. Ik dacht veel aan haar. Jullie roggebrood is magnifiek, het Duitse ... ... hier ook ... Alsjeblieft, liever roggebrood. De citroenen, appels, peren zijn ideaal. De groene peren ... .... ... onbeschrijfelijk aromatisch en sappig en ... ... Sanne heeft hier vandaag een goede ...
Zij heeft 12 dagen in bed gelegen, is nu weer in dienst, maar nog wel moe en mager. Ik heb nooit ... ... hoe men door te eten opleeft.
Pakketten kwamen ... ... heel tevreden. ... ... op verjaardsavond, toen Lotti's (Barbara) heerlijke dingen gegeten die Sanne verandert daardoor ...
Franz ligt in het ziekenhuis en vindt het verschrikkelijk. Tot nu toe hoeft hij niet op dieet, omdat de zaalarts hem nog niet onderzocht heeft. De pakketten worden nauwelijks nog ...
... en tijdschriften voor hen zijn zeer op z'n plaats. Jouw ... kwamen precies op tijd. Deze brief schrijf ik tijdens de de zo belangrijke pauze....
... 4 en 5 ben ik in dienst waarbij ik de meeste tijd in de ziekenbarak doorbreng, omdat ik daar nauwelijks ...
... is heel erg moe, maar slaapt dan ook heerlijk ondanks de vlooien, die ... half in slaap een ... vingen en verzoop, daardoor kan men verder slapen. ... houdt zich fantastisch ...
Genieten jullie van het mooie weer? Paultje ik zou graag wat van je werk willen zien. Wees alle drie .... en wij zijn verheugd met de ... van jullie eieren....
Helaas is van deze brief niet meer te maken. Deze komt ook niet voor in het boekje 'Letters from the Ledermanns'.
VERVOLG
WEGGUM.COM
Vandaag krijgen jullie eindelijk een brief van mij. Jullie sturen altijd zulke geweldige pakketten, die zo liefdevol zijn ingepakt. Maar waar wij maar gedeeltelijk van kunnen genieten omdat er zoveel kapot aankomen. De eerste paddestoelen waren helemaal bedorven, van de ... was maar een deel te gebruiken. Brood mag niet te stevig worden ingepakt, het beschimmelt.
... zijn meestal geplet en daardoor niet goed. De druiven in het kaasblik waren geplet en het vocht liep eruit zodat alles vochtig was. Het is heel jammer voor ons en doet jullie vast net zoveel verdriet als het ons doet. Zeer dankbaar lieverds ben ik voor de mooie washandjes, ook voor de ouden. En ik verheug mij op de pakketten voor Sanne. Zeneaischen kaueeie auch die kein eud die fra. Büchlein und P'ken kartene aus buei und Sanne von ihrer Ubaudert aeir. Heerlijk dat zij daar zo van houdt. Helaas ... zo weinig. Post .. .. zo achterhaalt. Schrijf kaarten met afzender. Gisteren kwam Bärbels (Barbara) brief van 17 augustus aan met de beschrijving van Marga's schrijfdag en de ... toestand van Eva Rosin's brief, die ik aan mevrouw Rosin heb gegeven. Veel dank. Het moet heel leuk geweest zijn. Hoe ging haar eigen verjaardag. Ik dacht veel aan haar. Jullie roggebrood is magnifiek, het Duitse ... ... hier ook ... Alsjeblieft, liever roggebrood. De citroenen, appels, peren zijn ideaal. De groene peren ... .... ... onbeschrijfelijk aromatisch en sappig en ... ... Sanne heeft hier vandaag een goede ...
Zij heeft 12 dagen in bed gelegen, is nu weer in dienst, maar nog wel moe en mager. Ik heb nooit ... ... hoe men door te eten opleeft.
Pakketten kwamen ... ... heel tevreden. ... ... op verjaardsavond, toen Lotti's (Barbara) heerlijke dingen gegeten die Sanne verandert daardoor ...
Franz ligt in het ziekenhuis en vindt het verschrikkelijk. Tot nu toe hoeft hij niet op dieet, omdat de zaalarts hem nog niet onderzocht heeft. De pakketten worden nauwelijks nog ...
... en tijdschriften voor hen zijn zeer op z'n plaats. Jouw ... kwamen precies op tijd. Deze brief schrijf ik tijdens de de zo belangrijke pauze....
... 4 en 5 ben ik in dienst waarbij ik de meeste tijd in de ziekenbarak doorbreng, omdat ik daar nauwelijks ...
... is heel erg moe, maar slaapt dan ook heerlijk ondanks de vlooien, die ... half in slaap een ... vingen en verzoop, daardoor kan men verder slapen. ... houdt zich fantastisch ...
Genieten jullie van het mooie weer? Paultje ik zou graag wat van je werk willen zien. Wees alle drie .... en wij zijn verheugd met de ... van jullie eieren....
Helaas is van deze brief niet meer te maken. Deze komt ook niet voor in het boekje 'Letters from the Ledermanns'.
VERVOLG
WEGGUM.COM