Brieven gekregen van Yad Vashem, Israël XI.
Lieve Schat, 9-9-1943
Je ziet, ik ben weer gezond. Toch heb ik 12 dagen op bed gelegen en dat vond ik genoeg. vervelend is dat nou weer met vader, hé. En hij was er juist zo trots op, dat hij gezond bleef! Ik ben weer eens op de loop naar de tandarts. De eerste keer was het maar een onnozel gaatje, maar de tweede keer (net) bleek, dat er weer eens een zenuw van me dood moest. Gelukkig doet het een heel aardige tandarts, die begrijpt hoe je iemand moet boren, die niet geboord wil worden. Steffie, z'n dochtertje van 14 jaar slaapt naast me, wat erg gezellig is. Toen ik ziek was, werd ik verpleegd door de barakkenzuster, zuster Wollheim, ik geloof een vroegere kennis van je. Een schat. Jammer dat ze niet meer in de barak is. Met het laatste pak boeken was ik geweldig blij. Em met die mooie sokken ook natuurlijk. Zelf gemaakt? Nee zeker, maar ze zijn toch heerlijk fijn. Warme dingen kan ik altijd gebruiken. Je schreef eens iets over een warm jasje. Daar hebben we helemaal niet op gereageerd, maar als je het nog te pakken kunt krijgen, ik houd me aanbevolen. Ook onze haarspeltjes zijn op. Die verjaardagspakjes van jou waren niet te beschrijven. Nu is alles weer eens radicaal op en we zien met verlangen naar de avondpost uit. Zou er wat komen? Hoe was je verjaardag? Het was vast en zeker gezellig. Dat je niet verstandig bent moet Manfred niet zeggen, want dat je verstandig bent, heb je toch bewezen (door alles). Daar haal ik het niet bij, hoor!
Nu ben ik hier alleen in de kamer en denk aan jou en aan m'n kies. Dat doet allebei pijn (dichterlijk hé?). Enfin, heimwee hoort erbij. Toch had je het helemaal mis, toen je schreef dat we hier denkelijk ook wel eens niet treurig waren of een enkele keer niet van treurige dingen wilden horen, maar we zijn hier juist niet treurig, alleen een enkele keer (bij een brief of zo) en dat laat je dan niet aan elkaar zien. Snappez-vous? Dus je kunt best vrolijke dingen schrijven. Wat heb je Marga mooie cadeaus gegeven, die zal blij geweest zijn! Fijn, dat Manfred en jij het weer goed met elkaar kunnen vinden. Ik snap wel, dat als je zo samen woont, wel eens zo'n tijdje zal hebben, maar ik denk dat het daarna weer dubbel goed gaat. Net 80 jaar, hé? Je beweerde toch altijd dat ik een oude tante was. Nu kun je het niet meer zeggen, dus word ik het!
Heb ik Paulieneke eigenlijk al bedankt voor die Franse boekjes? Die zijn erg leuk, alleen ik kan er niet veel meer van. Ik ben ni bezig al die woordjes te leren. Dus Paulieneke hartelijk bedankt. Je kaart heb ik ook gekregen. Hoe was het in Friesland? Tot het laatst mooi? Want als je dit leest ben je natuurlijk allang weer terug. Ben je eigenlijk nog op school? Wat weet ik toch weinig van je. Je moet eens een lange (geillustreerde) brief schrijven, zodat ik eens zie, waar jij de hele dag uithangt. Dus die brief krijg ik. Je snapt helemaal niet, hoe heerlijk het hier is, om brieven te ontvangen. Lottie begrijpt het geloof ik wel, want van die krijg ik heerlijk lange brieven (ook niet zo vaak, hoor), die ik na een half uur keurig uit m'n hoofd kan opzeggen. Vandaag heb ik een jas gekregen van een meisje die hem niet meer paste. Een nog tamelijk, behoorlijke winterjas, juist wat ik nodig had, want de andere is te dun. Zie je, ik had toch gelijk toen ik dacht dat die schoenen van jezelf waren. Je had ze mij eens laten zien.
We hebben wel eens een poes aan tafel, die komt bedelen. Een kleine. Net onze Stip in het gestreept. Hoe zou het met ons Stipje gaan? Dat was toch een leuke tijd met dat dier. Weet je nog, hoe die naar beneden was gevallen? (Natuurlijk, zeg je nou.) Lieverd en voor jou zoveel zoenen, dat je tot over twee weken verzorgd bent van je
Suusje
Je ziet, ik ben weer gezond. Toch heb ik 12 dagen op bed gelegen en dat vond ik genoeg. vervelend is dat nou weer met vader, hé. En hij was er juist zo trots op, dat hij gezond bleef! Ik ben weer eens op de loop naar de tandarts. De eerste keer was het maar een onnozel gaatje, maar de tweede keer (net) bleek, dat er weer eens een zenuw van me dood moest. Gelukkig doet het een heel aardige tandarts, die begrijpt hoe je iemand moet boren, die niet geboord wil worden. Steffie, z'n dochtertje van 14 jaar slaapt naast me, wat erg gezellig is. Toen ik ziek was, werd ik verpleegd door de barakkenzuster, zuster Wollheim, ik geloof een vroegere kennis van je. Een schat. Jammer dat ze niet meer in de barak is. Met het laatste pak boeken was ik geweldig blij. Em met die mooie sokken ook natuurlijk. Zelf gemaakt? Nee zeker, maar ze zijn toch heerlijk fijn. Warme dingen kan ik altijd gebruiken. Je schreef eens iets over een warm jasje. Daar hebben we helemaal niet op gereageerd, maar als je het nog te pakken kunt krijgen, ik houd me aanbevolen. Ook onze haarspeltjes zijn op. Die verjaardagspakjes van jou waren niet te beschrijven. Nu is alles weer eens radicaal op en we zien met verlangen naar de avondpost uit. Zou er wat komen? Hoe was je verjaardag? Het was vast en zeker gezellig. Dat je niet verstandig bent moet Manfred niet zeggen, want dat je verstandig bent, heb je toch bewezen (door alles). Daar haal ik het niet bij, hoor!
Nu ben ik hier alleen in de kamer en denk aan jou en aan m'n kies. Dat doet allebei pijn (dichterlijk hé?). Enfin, heimwee hoort erbij. Toch had je het helemaal mis, toen je schreef dat we hier denkelijk ook wel eens niet treurig waren of een enkele keer niet van treurige dingen wilden horen, maar we zijn hier juist niet treurig, alleen een enkele keer (bij een brief of zo) en dat laat je dan niet aan elkaar zien. Snappez-vous? Dus je kunt best vrolijke dingen schrijven. Wat heb je Marga mooie cadeaus gegeven, die zal blij geweest zijn! Fijn, dat Manfred en jij het weer goed met elkaar kunnen vinden. Ik snap wel, dat als je zo samen woont, wel eens zo'n tijdje zal hebben, maar ik denk dat het daarna weer dubbel goed gaat. Net 80 jaar, hé? Je beweerde toch altijd dat ik een oude tante was. Nu kun je het niet meer zeggen, dus word ik het!
Heb ik Paulieneke eigenlijk al bedankt voor die Franse boekjes? Die zijn erg leuk, alleen ik kan er niet veel meer van. Ik ben ni bezig al die woordjes te leren. Dus Paulieneke hartelijk bedankt. Je kaart heb ik ook gekregen. Hoe was het in Friesland? Tot het laatst mooi? Want als je dit leest ben je natuurlijk allang weer terug. Ben je eigenlijk nog op school? Wat weet ik toch weinig van je. Je moet eens een lange (geillustreerde) brief schrijven, zodat ik eens zie, waar jij de hele dag uithangt. Dus die brief krijg ik. Je snapt helemaal niet, hoe heerlijk het hier is, om brieven te ontvangen. Lottie begrijpt het geloof ik wel, want van die krijg ik heerlijk lange brieven (ook niet zo vaak, hoor), die ik na een half uur keurig uit m'n hoofd kan opzeggen. Vandaag heb ik een jas gekregen van een meisje die hem niet meer paste. Een nog tamelijk, behoorlijke winterjas, juist wat ik nodig had, want de andere is te dun. Zie je, ik had toch gelijk toen ik dacht dat die schoenen van jezelf waren. Je had ze mij eens laten zien.
We hebben wel eens een poes aan tafel, die komt bedelen. Een kleine. Net onze Stip in het gestreept. Hoe zou het met ons Stipje gaan? Dat was toch een leuke tijd met dat dier. Weet je nog, hoe die naar beneden was gevallen? (Natuurlijk, zeg je nou.) Lieverd en voor jou zoveel zoenen, dat je tot over twee weken verzorgd bent van je
Suusje
Mijn lieve vriendin, Westerbork 7-10-1943
Vandaag vieren wij hier voor de eerste keer een verjaardag (Sanne 8 oktober werd 15 jaar). Wij hebben ons ingespannen om er voor Susanne ondanks alles een feestdag van te maken en het schijnt gelukt te zijn, want toen zij vanmorgen vroeg voor mijn bed stond, om haar verjaardagskus te halen -het enige cadeau dat ik voor haar had- was zij zo giechelig zoals men dat van een bakvis gewend is. De voorbereidingen werden natuurlijk door Ilse ter hand genomen, zoals je je wel in kunt denken, ik ben vanwege mijn lijden te druk om voor iets anders tijd te hebben. Ik heb nu van mijn kant 12 van de 24 injecties achter mij en kan zonder te overdrijven vaststellen, dat er geen enkele werking vanuit gaat. Ik krijg stipt op tijd drie keer per dag maagpijn en dat meestal met wat te eten overgaat. Dit is op zich nog te verdragen mits ik mij niet zoveel zorgen over de toekomst zou maken, die ik niet overzien kan. Je oom (Heinz Kaempfer) bezoeken wij elke avond in de ziekenbarak, het gaat naar omstandigheden goed met hem, ondanks dat het helen van de wond langer duurt dan verwacht werd. Hij gedraagt zich geduldig en dapper en soms kan je bijna niet bij hem komen, zoveel bezoek krijgt hij, in het bijzonder omdat hij de laatste tijd zoveel vrienden gemaakt heeft. Nog mijn hartelijke dank voor je heerlijke pakketten, die helpen nu geweldig. Ik ben brutaal genoeg om nog een vraag te stellen. het wordt de laatste tijd 's nachts aanmerkelijk kouder. Kan jij misschien een aantal flanellen nachthemden te pakken krijgen? Ook voor scheermesjes ben ik heel dankbaar, mijn voorraad slinkt sneller dan ik had gedacht. Bij voorbaat heel veel dank! Met jouw verjaardagskaart, die gisteren aankwam, was Sanne reuze blij. Jij en Manfred hartelijk dank! Maar heel bijzonder was de worst die glom als een zonnestraal gedurende enige middagen, zou de zon toch nog eens opgaan? Sanne komt er net aan en vertelt stralend dat er een groot pakket voor haar aangekomen is. Zo wordt het toch nog een echte verjaardag. Groet alle geliefden en vrienden, in het bijzonder Paul en Lien, die wij voor al het goede hartelijk danken.
Hartelijke groet, jouw
Franz
Brief van Franz Ledermann aan zijn dochter Barbara in Amsterdam.
Mijn lieve vrienden, 20-10-1943
Allereerst hartelijk dank voor jullie brief van 5 augustus, die wij 8 oktober ontvingen. Wij denken veel en in vriendschap aan jullie. Het gebreide jurkje voor Gaby Goslar is goed aangekomen, wordt steeds door haar gedragen en krijgt overal bewondering. Ik van mijn kant heb nu alle 24 Larcotidin injecties achter mij en wat ik zonder te overdrijven zeggen kan, zonder enig gevolg. Mijn maagpijn is nog steeds hetzelfde en na de opmerkingen van de lokale artsen zal ik waarschijnlijk voor de rest van mijn levensavond hiermee te doen hebben en tevreden zal moeten zijn wanneer het zo dragelijk blijft zoals het nu meestal nog is. het zal van diet en rust afhangen en de vooruitzichten zijn niet al te goed. Ik zwelg daardoor vaak in neerslachtigheid, waarin ik mij als een last zie voor mijn reeds zwaarbeproefde vrouw. Maar ook dit gaat voorbij. Heinz ligt nog steeds in de ziekenbarak. Het herstel van de operatiewond heeft door het ontstaan van wondvocht wat vertraging opgelopen en een paar dagen gelden heeft hij een, onafhankelijk van de wond, darmkoliek gekregen, die echt heel pijnlijk was, maar nu weer over is, gisteren had hij welliswaar nog diaree, maar geen pijn meer. Wij zijn natuurlijk dagelijks, soms twee keer per dag, bij hem, hij is geduldig, zoals altijd. Daarna gaan wij meestal naar Annemarie, die wegens een eenvoudige darmoperatie daar ligt, maar die alweer helemaal opgeknapt is. Om met iets vrolijkers door te gaan worden jullie Lotti (Barbara) en Paul hartelijk bedankt voor de heerlijke pakketten. Speciaal het Zweedse brood was een verwenning, veel lekkerder als het roggebrood. Voor een eventuele herhaling zijn wij zeer dankbaar, evetueel nog een lekker Duits brood, elke afwisseling met het brood hier is een traktatie. Ook de kunsthoning was een verwenning, het werd bijna kissebissen, terwijl bij het Zweedse brood bijna een heftige familievete onstond. De bloemen de de vergulde vaas kwamen op tijd aan en veroorzaakten oprechte bewondering in de hele barak. De twee verjaardagen zijn in stilte gevierd, die van Susanne met een klein gezelschap die met veel koffie en koek gepaard ging en bij mijn weten met dezelfde vrienden als in Amsterdam. Hoe staat het met de scheermesjes? Tot mijn pech heb ik vandaag mijn scheerkwast verloren. Of er zoiets in de kantine te koop is weet ik niet, is het daar nog te krijgen? Over Willy schreef Ilse jullie al. Ik beneid hem ten zeertse en wil graag vanuit zekerheids oogpunt ook zoiets hebben. Hans heeft mij voor de 15e gefeliciteerd, zij kennen blijkbaar onze verjaardagen niet, vroegen ons om foto's . Op dit moment werk ik voor de Binnendienst. Dat er geen flanellen nachhemden meer te krijgen zijn kan ik mij voorstellen. Kunnen jullie mij niet een flanellen nachthemd of pyama doneren? Dat zou mooi en warm zijn. Wees allen gegroet van jullie Franz
Kunnen jullie Esbit, of Metabrandstof sturen? Dat hebben wij hard nodig.
Wat Franz nog niet kan weten is dat hij, Ilse en Susanne over een maand niet meer in leven zullen zijn.
Vandaag vieren wij hier voor de eerste keer een verjaardag (Sanne 8 oktober werd 15 jaar). Wij hebben ons ingespannen om er voor Susanne ondanks alles een feestdag van te maken en het schijnt gelukt te zijn, want toen zij vanmorgen vroeg voor mijn bed stond, om haar verjaardagskus te halen -het enige cadeau dat ik voor haar had- was zij zo giechelig zoals men dat van een bakvis gewend is. De voorbereidingen werden natuurlijk door Ilse ter hand genomen, zoals je je wel in kunt denken, ik ben vanwege mijn lijden te druk om voor iets anders tijd te hebben. Ik heb nu van mijn kant 12 van de 24 injecties achter mij en kan zonder te overdrijven vaststellen, dat er geen enkele werking vanuit gaat. Ik krijg stipt op tijd drie keer per dag maagpijn en dat meestal met wat te eten overgaat. Dit is op zich nog te verdragen mits ik mij niet zoveel zorgen over de toekomst zou maken, die ik niet overzien kan. Je oom (Heinz Kaempfer) bezoeken wij elke avond in de ziekenbarak, het gaat naar omstandigheden goed met hem, ondanks dat het helen van de wond langer duurt dan verwacht werd. Hij gedraagt zich geduldig en dapper en soms kan je bijna niet bij hem komen, zoveel bezoek krijgt hij, in het bijzonder omdat hij de laatste tijd zoveel vrienden gemaakt heeft. Nog mijn hartelijke dank voor je heerlijke pakketten, die helpen nu geweldig. Ik ben brutaal genoeg om nog een vraag te stellen. het wordt de laatste tijd 's nachts aanmerkelijk kouder. Kan jij misschien een aantal flanellen nachthemden te pakken krijgen? Ook voor scheermesjes ben ik heel dankbaar, mijn voorraad slinkt sneller dan ik had gedacht. Bij voorbaat heel veel dank! Met jouw verjaardagskaart, die gisteren aankwam, was Sanne reuze blij. Jij en Manfred hartelijk dank! Maar heel bijzonder was de worst die glom als een zonnestraal gedurende enige middagen, zou de zon toch nog eens opgaan? Sanne komt er net aan en vertelt stralend dat er een groot pakket voor haar aangekomen is. Zo wordt het toch nog een echte verjaardag. Groet alle geliefden en vrienden, in het bijzonder Paul en Lien, die wij voor al het goede hartelijk danken.
Hartelijke groet, jouw
Franz
Brief van Franz Ledermann aan zijn dochter Barbara in Amsterdam.
Mijn lieve vrienden, 20-10-1943
Allereerst hartelijk dank voor jullie brief van 5 augustus, die wij 8 oktober ontvingen. Wij denken veel en in vriendschap aan jullie. Het gebreide jurkje voor Gaby Goslar is goed aangekomen, wordt steeds door haar gedragen en krijgt overal bewondering. Ik van mijn kant heb nu alle 24 Larcotidin injecties achter mij en wat ik zonder te overdrijven zeggen kan, zonder enig gevolg. Mijn maagpijn is nog steeds hetzelfde en na de opmerkingen van de lokale artsen zal ik waarschijnlijk voor de rest van mijn levensavond hiermee te doen hebben en tevreden zal moeten zijn wanneer het zo dragelijk blijft zoals het nu meestal nog is. het zal van diet en rust afhangen en de vooruitzichten zijn niet al te goed. Ik zwelg daardoor vaak in neerslachtigheid, waarin ik mij als een last zie voor mijn reeds zwaarbeproefde vrouw. Maar ook dit gaat voorbij. Heinz ligt nog steeds in de ziekenbarak. Het herstel van de operatiewond heeft door het ontstaan van wondvocht wat vertraging opgelopen en een paar dagen gelden heeft hij een, onafhankelijk van de wond, darmkoliek gekregen, die echt heel pijnlijk was, maar nu weer over is, gisteren had hij welliswaar nog diaree, maar geen pijn meer. Wij zijn natuurlijk dagelijks, soms twee keer per dag, bij hem, hij is geduldig, zoals altijd. Daarna gaan wij meestal naar Annemarie, die wegens een eenvoudige darmoperatie daar ligt, maar die alweer helemaal opgeknapt is. Om met iets vrolijkers door te gaan worden jullie Lotti (Barbara) en Paul hartelijk bedankt voor de heerlijke pakketten. Speciaal het Zweedse brood was een verwenning, veel lekkerder als het roggebrood. Voor een eventuele herhaling zijn wij zeer dankbaar, evetueel nog een lekker Duits brood, elke afwisseling met het brood hier is een traktatie. Ook de kunsthoning was een verwenning, het werd bijna kissebissen, terwijl bij het Zweedse brood bijna een heftige familievete onstond. De bloemen de de vergulde vaas kwamen op tijd aan en veroorzaakten oprechte bewondering in de hele barak. De twee verjaardagen zijn in stilte gevierd, die van Susanne met een klein gezelschap die met veel koffie en koek gepaard ging en bij mijn weten met dezelfde vrienden als in Amsterdam. Hoe staat het met de scheermesjes? Tot mijn pech heb ik vandaag mijn scheerkwast verloren. Of er zoiets in de kantine te koop is weet ik niet, is het daar nog te krijgen? Over Willy schreef Ilse jullie al. Ik beneid hem ten zeertse en wil graag vanuit zekerheids oogpunt ook zoiets hebben. Hans heeft mij voor de 15e gefeliciteerd, zij kennen blijkbaar onze verjaardagen niet, vroegen ons om foto's . Op dit moment werk ik voor de Binnendienst. Dat er geen flanellen nachhemden meer te krijgen zijn kan ik mij voorstellen. Kunnen jullie mij niet een flanellen nachthemd of pyama doneren? Dat zou mooi en warm zijn. Wees allen gegroet van jullie Franz
Kunnen jullie Esbit, of Metabrandstof sturen? Dat hebben wij hard nodig.
Wat Franz nog niet kan weten is dat hij, Ilse en Susanne over een maand niet meer in leven zullen zijn.
20-10-1943
Paultje, Lientje en Paulientje, ... ... Hansje, Ruthje, Dolly, Vincent, jullie zijn tovenaars. Thermosflessen, dat is het belangrijkste wat wij hier nodig hebben. ... de ... was helaas kapot. Is het nog mogelijk om dat ... nog op zich te koop?
Paultje, Lientje en Paulientje, ... ... Hansje, Ruthje, Dolly, Vincent, jullie zijn tovenaars. Thermosflessen, dat is het belangrijkste wat wij hier nodig hebben. ... de ... was helaas kapot. Is het nog mogelijk om dat ... nog op zich te koop?
Mijn geliefden, 22-10-1943
Als alleerst jij Hansje, hartelijk gefeliciteerd met je verjaardag, waarin al je toekomst wensen uit mogen komen. Wat fijn dat het tot nu toe zo goed gegaan is, wat jullie voor het grootste deel aan jullie eigen vitaliteit te danken hebben. Dus doorgaan zo. Ik ben gelukkig zoveel goeds over jullie te horen en blij jou deze korte gelukwens te kunnen sturen. Dat zelfde wensen je de Ledermanns wat Louise tot haar spijt vergeten heeft op de geplande schrijfdag. Franz is sinds enige dagen pijn vrij. Terwijl het met Sanne na haar griep ook beter gaat. Wij vernieuwen het gebruikelijke, een leven gevuld met werk, dat ons dagelijks maar kort de tijd geeft om elkaar te spreken. Dat zijn de gelukkigste momenten, maar meestal is men te vermoeid. Tot de lichtpunten behoren natuurlijk ook jullie brieven en de zo liefdevolle, zorgzaam uitgekiende pakketten en Paulientjes geweldige brieven waardoor ... de tekeningen zijn nagekomen, alles is heel mooi en goed gelukt. Ik schaam mij steeds weer als ik weer nieuwe wensen opgeef. het speciaal voor mij bedoelde elastiek en de jaratellen kwamen als geroepen, Liente en de kostelijk vruchten waren een ware opkikker. Als zij de lichtjes niet hadden zaten wij bij het eten's avonds in het donker en wij kunnen alles gebruikenen voelen dat achter de bossen nog liefdevolle mensen wonen. En wat voor mensen! En nu het verlanglijstje: graag, als het te krijgen is geëmailleerde potten, lucifers, kaffeesuogaat, meel?? En naruurlijk schiet mij nu niets te binnen. Over het algemeen is mijn geheugen slecht en tot notities maken was ik nooit in staat. Jouw rok, Lientje, draag ik op dit moment, hij ziet er als nieuw uit. Ik laat mij de de naaihoek, waarvan er in elke barak een is, hem iets smaller maken in de taille. Maar dat jij hem missen kunt, nadat je de ... ... had. Drie strijkbouten kan .... gebruiken en dat ws het wel dan voor deze keerr. Is het niet dramatich dat het met Sal zo slecht afliep? Die arme Wil en Til doen mij zoveel verdriet. Vertel het hun en doe hen de hartelijke groeten. Door Erna en Johan wiens lieve brief mij zo opgevrolijkt had. De dochter van Dr. Polak werkt nu ook als kinderverzorgster in mijn barak., die eigenlijk de ... is. De ... voor zich als iets bijzonders en willen geen ... wat ik ten sterkte afrade. Sprak met iedereen tegen ... Franz ligt niet meer hier tegenover Als ik mij niet bij nummer 64 had gemeldt, maar helaas heersende ...
is men's avonds nooit samen. Innig omhelst jullie lievers allemaar door
Mutti
Als alleerst jij Hansje, hartelijk gefeliciteerd met je verjaardag, waarin al je toekomst wensen uit mogen komen. Wat fijn dat het tot nu toe zo goed gegaan is, wat jullie voor het grootste deel aan jullie eigen vitaliteit te danken hebben. Dus doorgaan zo. Ik ben gelukkig zoveel goeds over jullie te horen en blij jou deze korte gelukwens te kunnen sturen. Dat zelfde wensen je de Ledermanns wat Louise tot haar spijt vergeten heeft op de geplande schrijfdag. Franz is sinds enige dagen pijn vrij. Terwijl het met Sanne na haar griep ook beter gaat. Wij vernieuwen het gebruikelijke, een leven gevuld met werk, dat ons dagelijks maar kort de tijd geeft om elkaar te spreken. Dat zijn de gelukkigste momenten, maar meestal is men te vermoeid. Tot de lichtpunten behoren natuurlijk ook jullie brieven en de zo liefdevolle, zorgzaam uitgekiende pakketten en Paulientjes geweldige brieven waardoor ... de tekeningen zijn nagekomen, alles is heel mooi en goed gelukt. Ik schaam mij steeds weer als ik weer nieuwe wensen opgeef. het speciaal voor mij bedoelde elastiek en de jaratellen kwamen als geroepen, Liente en de kostelijk vruchten waren een ware opkikker. Als zij de lichtjes niet hadden zaten wij bij het eten's avonds in het donker en wij kunnen alles gebruikenen voelen dat achter de bossen nog liefdevolle mensen wonen. En wat voor mensen! En nu het verlanglijstje: graag, als het te krijgen is geëmailleerde potten, lucifers, kaffeesuogaat, meel?? En naruurlijk schiet mij nu niets te binnen. Over het algemeen is mijn geheugen slecht en tot notities maken was ik nooit in staat. Jouw rok, Lientje, draag ik op dit moment, hij ziet er als nieuw uit. Ik laat mij de de naaihoek, waarvan er in elke barak een is, hem iets smaller maken in de taille. Maar dat jij hem missen kunt, nadat je de ... ... had. Drie strijkbouten kan .... gebruiken en dat ws het wel dan voor deze keerr. Is het niet dramatich dat het met Sal zo slecht afliep? Die arme Wil en Til doen mij zoveel verdriet. Vertel het hun en doe hen de hartelijke groeten. Door Erna en Johan wiens lieve brief mij zo opgevrolijkt had. De dochter van Dr. Polak werkt nu ook als kinderverzorgster in mijn barak., die eigenlijk de ... is. De ... voor zich als iets bijzonders en willen geen ... wat ik ten sterkte afrade. Sprak met iedereen tegen ... Franz ligt niet meer hier tegenover Als ik mij niet bij nummer 64 had gemeldt, maar helaas heersende ...
is men's avonds nooit samen. Innig omhelst jullie lievers allemaar door
Mutti
Dit is het allerlaatste levensteken van de familie Ledermann. Het is een transcripte van een hangschreven briefkaart die uit de trein op weg naar Auschwitz is geworpen.
Mijn Geliefden, 16-11-2026
Wij zitten met Käthe (Kaempfer) samen op onze eerste grote reis sinds langetijd. Grootmoeder zit op een stoel. Voorlopig gaat het. Wij zijn met 45 personen en dat valt mee. Iedereen heeft ons ontzettend veel levensmiddelen meegegeven. Voor Moeder en Heinz is ergelijk. Maak je geen zorgen om ons, wij hebben goede moed en aalleen als jullie treurig zijn zou ons dat belasten.
Mijn Bärbelkind (Barabara) hou je taai. Dat wensen jullie nu alleemaal, Groeten aan Manni (Manfred). Jullie laatste pakketten waren heerlijk. De po hebben we mee. Ook Papa's badjas, de wol en alles wat naar Omi gestuurd is. Geschikte mensen hier. Allemaal nog zonder (Palestina) certificaat. Wij rijden, dag schatten. het liefst, het beste, daag.
Jullie Ilse
Wij zitten met Käthe (Kaempfer) samen op onze eerste grote reis sinds langetijd. Grootmoeder zit op een stoel. Voorlopig gaat het. Wij zijn met 45 personen en dat valt mee. Iedereen heeft ons ontzettend veel levensmiddelen meegegeven. Voor Moeder en Heinz is ergelijk. Maak je geen zorgen om ons, wij hebben goede moed en aalleen als jullie treurig zijn zou ons dat belasten.
Mijn Bärbelkind (Barabara) hou je taai. Dat wensen jullie nu alleemaal, Groeten aan Manni (Manfred). Jullie laatste pakketten waren heerlijk. De po hebben we mee. Ook Papa's badjas, de wol en alles wat naar Omi gestuurd is. Geschikte mensen hier. Allemaal nog zonder (Palestina) certificaat. Wij rijden, dag schatten. het liefst, het beste, daag.
Jullie Ilse
Dit was het laatste levensteken van Franz Ledermann, Susanne Ledermann en Isle Ledermann-Citroen. Bij aankomst in Auschwitz op 19-11-1943 werden allen direct vermoord.
VERVOLG
WEGGUM.COM
VERVOLG
WEGGUM.COM