Brieven gekregen van Yad Vashem, Israël IA.
September 1942
Geliefde kinderen! Welk pleonasme, zijn kinderen niet altijd geliefd! En daarom zou ik ook niet kunnen verdragen, als een of meer van mijn kinderen het noodlot treft. Ik heb mijn leven gehad, vol leid en geluk en dat laatste hoofdzakelijk daar mijn vier kinderen met hun gezinnen, die me alle zoo .. toebehoren, als had ik ze zelf geboren. Dus heb ik een rijk leven gehad. Jullie weten misschien niet eens hoe dankbaar ik ervoor ben, aan jullie, maar ook aan de macht aan die ik geloof, kan ik ook geen naam voor vinden. En ik kan niet eischen dat het juist ik zal zijn die het leven lang goed zalgaan. Ik bid alleen, dat geen van jullie, maar dat ik het zal zijn, die getroffen word. Ik zou het niet erg vinden als jullie maar gespaard blijven en beleven kunt, dat al dat mooie, wat jullie gesät habt auch aufgeht. Om mij hoeven niet bang te zijn! Ik verheug me al op Lientjes bezoek en hoop dat we dan hier nog zijn. Gisteravond om half negen hadden we visite van 3 heeren, Ze kwamen alleen voor Mijnheer De Vries, vragden mij, of die hier woont en of hij ziek is. Hij ligt met zijn hartkwaal in bed, zijn zuster verpleegt hem. Zij gingen bij hun naar binnen, zagen hem en de één zei: "Ja ik zie dat hij hartziek is", lieten zich het dokters attest wijzen en den Ausweis van de Joods Raad van zijn zuster, zeiden "Het is in orde", gezien ... ... verdwenen. Ik was nier een minuut ongerust.
Hoor eens Lientje, als 't niet teveel gevraagd is, zou ik graag als ze te krijgen zijn, worteltjes willen hebben. Maar allen als je geen moeite ervoor hebt en het niet te zwaar wordt. Gebruiken kan ik natuurlijk van alles. Misschien een pakje aardappelmeel? Net heb ik de taart voor Lena gebakken. Zij en Johan waren eergisteravond tot kwart over elf bij me, heel gezellig! Ze hebben bij jullie ook nog zoo'n prettige dag gehad. Hoe graag zou ik dat weer eens willen! En ze vertelden ook op mijn vraag, dat Paullieneke zich zoo erg inspant en nooit met zich tevreden is. Ze zal hopenlijk gauw inzien, dat zij ook, zonder dat, één van de beste is en dat de anderen ook niet meer zoo gauw nummers krijgen als vragen op de lagere school. Geeft haar maar een stevige omhelzing van Omi, helpt het ook niet tegen haar eerzucht. En nu tot zaterdag met een hartelijke kus van
Mutti
En groeten van Tata en Lala
Aan IR A. Boeken
Olympiaplein 49
Amsterdam
Teekeningen + Aantekeningen
Wat was de connectie tussen Albert Boeken en Paul Citroen?
Geliefde kinderen! Welk pleonasme, zijn kinderen niet altijd geliefd! En daarom zou ik ook niet kunnen verdragen, als een of meer van mijn kinderen het noodlot treft. Ik heb mijn leven gehad, vol leid en geluk en dat laatste hoofdzakelijk daar mijn vier kinderen met hun gezinnen, die me alle zoo .. toebehoren, als had ik ze zelf geboren. Dus heb ik een rijk leven gehad. Jullie weten misschien niet eens hoe dankbaar ik ervoor ben, aan jullie, maar ook aan de macht aan die ik geloof, kan ik ook geen naam voor vinden. En ik kan niet eischen dat het juist ik zal zijn die het leven lang goed zalgaan. Ik bid alleen, dat geen van jullie, maar dat ik het zal zijn, die getroffen word. Ik zou het niet erg vinden als jullie maar gespaard blijven en beleven kunt, dat al dat mooie, wat jullie gesät habt auch aufgeht. Om mij hoeven niet bang te zijn! Ik verheug me al op Lientjes bezoek en hoop dat we dan hier nog zijn. Gisteravond om half negen hadden we visite van 3 heeren, Ze kwamen alleen voor Mijnheer De Vries, vragden mij, of die hier woont en of hij ziek is. Hij ligt met zijn hartkwaal in bed, zijn zuster verpleegt hem. Zij gingen bij hun naar binnen, zagen hem en de één zei: "Ja ik zie dat hij hartziek is", lieten zich het dokters attest wijzen en den Ausweis van de Joods Raad van zijn zuster, zeiden "Het is in orde", gezien ... ... verdwenen. Ik was nier een minuut ongerust.
Hoor eens Lientje, als 't niet teveel gevraagd is, zou ik graag als ze te krijgen zijn, worteltjes willen hebben. Maar allen als je geen moeite ervoor hebt en het niet te zwaar wordt. Gebruiken kan ik natuurlijk van alles. Misschien een pakje aardappelmeel? Net heb ik de taart voor Lena gebakken. Zij en Johan waren eergisteravond tot kwart over elf bij me, heel gezellig! Ze hebben bij jullie ook nog zoo'n prettige dag gehad. Hoe graag zou ik dat weer eens willen! En ze vertelden ook op mijn vraag, dat Paullieneke zich zoo erg inspant en nooit met zich tevreden is. Ze zal hopenlijk gauw inzien, dat zij ook, zonder dat, één van de beste is en dat de anderen ook niet meer zoo gauw nummers krijgen als vragen op de lagere school. Geeft haar maar een stevige omhelzing van Omi, helpt het ook niet tegen haar eerzucht. En nu tot zaterdag met een hartelijke kus van
Mutti
En groeten van Tata en Lala
Aan IR A. Boeken
Olympiaplein 49
Amsterdam
Teekeningen + Aantekeningen
Wat was de connectie tussen Albert Boeken en Paul Citroen?
Brief van Ellen Citroen-Philippi aan haar zoon Paul Citroen.
Lieve Paul en Lientje, 11-9-1942
Hartelijk dank voor al jullie moeite. Galinka was hier, maar met Piet kon men het over veel meer dingen spreken. Hier worden bijna elke avond (Joden) opgehaald. Nu tijdens de feestdagen zou een pauze ingelast zijn. Een gentlemen akkoord! Hoofdzakelijk Hollandse (Joden) en daarbij zijn heel veel ouderen. Bernard en Flor zijn gisteravond opgehaald, ik weet niet of zij vrijgelaten zijn.
C. was aan de beurt. Betsy mocht door haar ziekte in bed blijven liggen. Benno's vrouw en zijn zoon moesten mee. Zij zijn echter weer vrijgelaten, omdat Kurt juist diezelfde avond papieren had gekregen dat hij bij zijn Duitse bontwerker, die voor de Wehrmacht werkt, als leerling staat ingeschreven en op de lijst van de Wehrmacht vermeld stond. Ongeloofelijk geluk. Verder weet ik nog over niemand van ons. Bij de Cronheim was gisteren nog alles in orde en de Joodse Raad was steeds van dienst.
Het meest opwindenste is een brief van Hans en Ruth (Citroen), die ik vandaag eerst aan moeder laat zien voordat ik hem naar jullie doorstuur. Het gaat daarin dat zij precies hetzelfde meegemaakt hebben met Dolly en Vincent, zoals wij met Sanne. Maar de Nederlandse nationaliteit heeft geholpen. Ook daar verdwijnen de mensen en alles is precies hetzelfde als bij ons. Zij hebben daar een dag doorgebracht en dat was volgens mijn kalender op 26 Augustus. Dus hebben wij drieën in dezelfde maand hetzelfde beleefd en met het precies hetzelfde resultaat. Merkwaardig.
Wees omarmd,
van jullie Ilse.
Hartelijk dank voor al jullie moeite. Galinka was hier, maar met Piet kon men het over veel meer dingen spreken. Hier worden bijna elke avond (Joden) opgehaald. Nu tijdens de feestdagen zou een pauze ingelast zijn. Een gentlemen akkoord! Hoofdzakelijk Hollandse (Joden) en daarbij zijn heel veel ouderen. Bernard en Flor zijn gisteravond opgehaald, ik weet niet of zij vrijgelaten zijn.
C. was aan de beurt. Betsy mocht door haar ziekte in bed blijven liggen. Benno's vrouw en zijn zoon moesten mee. Zij zijn echter weer vrijgelaten, omdat Kurt juist diezelfde avond papieren had gekregen dat hij bij zijn Duitse bontwerker, die voor de Wehrmacht werkt, als leerling staat ingeschreven en op de lijst van de Wehrmacht vermeld stond. Ongeloofelijk geluk. Verder weet ik nog over niemand van ons. Bij de Cronheim was gisteren nog alles in orde en de Joodse Raad was steeds van dienst.
Het meest opwindenste is een brief van Hans en Ruth (Citroen), die ik vandaag eerst aan moeder laat zien voordat ik hem naar jullie doorstuur. Het gaat daarin dat zij precies hetzelfde meegemaakt hebben met Dolly en Vincent, zoals wij met Sanne. Maar de Nederlandse nationaliteit heeft geholpen. Ook daar verdwijnen de mensen en alles is precies hetzelfde als bij ons. Zij hebben daar een dag doorgebracht en dat was volgens mijn kalender op 26 Augustus. Dus hebben wij drieën in dezelfde maand hetzelfde beleefd en met het precies hetzelfde resultaat. Merkwaardig.
Wees omarmd,
van jullie Ilse.
Lieve Paul en Lientje, 23-9-1942
Hartelijk dank voor jullie brief. De zaak van de vrouw van Weininger is geweldig. Alle gedoopten hebben deze toezegging ontvangen en moesten vervolgens een stempel gaan halen. Zij stonden vermeld op voorgedrukte lijsten. Merkwaardig genoeg wisten zij daar in Scheveningen niets van. Waarschijnlijk krijgen de gemengde huwelijken net zo'n stempel. Er in staat: De eigenaar van deze Ausweis wordt voorlopig vrijgestelt van de Arbeitsdienst.
Franz is gisteren naar de keuring geweest. Hij is ook "voorlopig vrijgesteld", dit wil zeggen afgekeurd op grond van zijn attest. Hij ontvangt dan na enige tijd nogmaals een oproep en hij moet dan de verklaring van zijn hartspecialist meenemen. Uiteraard is hij door (zijn werk bij) de Joodse Raad ook vrijgesteld. Alles natuurlijk voorlopig. Ook hier was op diezelfde Donderdag, de dag waarop de vrouw van Weiniger opgehaald werd, een grote razzia op (Joodse) buitenlanders. Ook bij de Willheim's stonden zij opnieuw voor de deur en weer waren zij niet thuis. Maar de volgende dag haalde hij zijn stempel bij de SS en kijk daar, hij is ook gedoopt. En hij had de onbeschaamdheid , het Persoons Bewijs van Lizzy mee te nemen en te vragen en deze ook te stempelen. De eerste wilde niet, maar de tweede zei "Ach was, wir machen es doch in Gezinsverband" en gaf hem het stempel, ook voor Lizzy. Waanzinnig geluk gehad. En bij Jo is ook iedereen thuis. Zij kwamen de volgende avond weer terug en alles liep goed af door een brief van de Italiaanse Consul die zij voor dit doel bij zich hadden. Er was ook een Italiaan bij hen die het Fasistenspeldje droeg en met wie zij altijd Italiaans spreken. Dat was ook heel nuttig.
Flor en Bernard schijnen echter al in Duitsland te zijn. Onvoorstelbaar.
Ik zal kijken, of ik Zondagmiddag om 1 (uur) bij Moeder kan zijn, maar het is een slecht moment voor mij om eten te maken rond deze tijd. Kan het niet een uur eerder? Of zal ik naar Leen gaan? Wanneer? Ik geloof niet, dat wij vanaf 1 Oktober rust hebben, ook wanneer de deportaties naar Duitsland niet verder gaan. Ik denk, dat men ons hier in een kampen zal onderbrengen die nog aangelegd moeten worden. Maar dat heb ik liever dan Polen. Ach, men moet maar op geluk hopen. Leentje, tot de 30e kan je werkelijk heel gerust zijn. Gisternacht om 1 uur werd er bij ons aangebeld. We schrokken ons dood. Maar het was een zeer gecivileerd aanbellen en het was slechts éémalig. Ik hoorde dat er op de deur geklopt werd. Na enige tijd ging ik naar beneden en vond een express brief voor Franz van een dame. Zoiets moest verboden worden.
Wees omarmd,
jullie Ilse
Wie zijn Flor en Bernard?
Hartelijk dank voor jullie brief. De zaak van de vrouw van Weininger is geweldig. Alle gedoopten hebben deze toezegging ontvangen en moesten vervolgens een stempel gaan halen. Zij stonden vermeld op voorgedrukte lijsten. Merkwaardig genoeg wisten zij daar in Scheveningen niets van. Waarschijnlijk krijgen de gemengde huwelijken net zo'n stempel. Er in staat: De eigenaar van deze Ausweis wordt voorlopig vrijgestelt van de Arbeitsdienst.
Franz is gisteren naar de keuring geweest. Hij is ook "voorlopig vrijgesteld", dit wil zeggen afgekeurd op grond van zijn attest. Hij ontvangt dan na enige tijd nogmaals een oproep en hij moet dan de verklaring van zijn hartspecialist meenemen. Uiteraard is hij door (zijn werk bij) de Joodse Raad ook vrijgesteld. Alles natuurlijk voorlopig. Ook hier was op diezelfde Donderdag, de dag waarop de vrouw van Weiniger opgehaald werd, een grote razzia op (Joodse) buitenlanders. Ook bij de Willheim's stonden zij opnieuw voor de deur en weer waren zij niet thuis. Maar de volgende dag haalde hij zijn stempel bij de SS en kijk daar, hij is ook gedoopt. En hij had de onbeschaamdheid , het Persoons Bewijs van Lizzy mee te nemen en te vragen en deze ook te stempelen. De eerste wilde niet, maar de tweede zei "Ach was, wir machen es doch in Gezinsverband" en gaf hem het stempel, ook voor Lizzy. Waanzinnig geluk gehad. En bij Jo is ook iedereen thuis. Zij kwamen de volgende avond weer terug en alles liep goed af door een brief van de Italiaanse Consul die zij voor dit doel bij zich hadden. Er was ook een Italiaan bij hen die het Fasistenspeldje droeg en met wie zij altijd Italiaans spreken. Dat was ook heel nuttig.
Flor en Bernard schijnen echter al in Duitsland te zijn. Onvoorstelbaar.
Ik zal kijken, of ik Zondagmiddag om 1 (uur) bij Moeder kan zijn, maar het is een slecht moment voor mij om eten te maken rond deze tijd. Kan het niet een uur eerder? Of zal ik naar Leen gaan? Wanneer? Ik geloof niet, dat wij vanaf 1 Oktober rust hebben, ook wanneer de deportaties naar Duitsland niet verder gaan. Ik denk, dat men ons hier in een kampen zal onderbrengen die nog aangelegd moeten worden. Maar dat heb ik liever dan Polen. Ach, men moet maar op geluk hopen. Leentje, tot de 30e kan je werkelijk heel gerust zijn. Gisternacht om 1 uur werd er bij ons aangebeld. We schrokken ons dood. Maar het was een zeer gecivileerd aanbellen en het was slechts éémalig. Ik hoorde dat er op de deur geklopt werd. Na enige tijd ging ik naar beneden en vond een express brief voor Franz van een dame. Zoiets moest verboden worden.
Wees omarmd,
jullie Ilse
Wie zijn Flor en Bernard?
WEGGUM.COM
