LETTERS WRITTEN
26 Augustus 1943
Lieve Schat,
tegen dat deze brief aankomt, zal je wel zowat jarig zijn (4 September en werd 18). Lieverd, je weet, hoeveel goeds wij jou wensen en je weet ook, dat ik je dit liever persoonlijk met een cadeautje had gezegd.Het is nog niet vaak gebeurd, nietwaar, dat we je verjaardag niet samen vieren en daarom is het een beetje raar, je een verjaardszoen te zenden, in plaats er een dikke op je wang te 'sjmatsen'. En het caudeautje, ofwel cadeautjes die heb ik dit jaar van jou gehad, inplaats jij van mij! Variatie moet er zijn. Wat een mooie dingen heb je me gestuurd! Eerst kwamen die schoenen, stouterd! Waren die mooie schoenen niet eerst van jou? Ik meen me te herinneren, dat jij ze pas gekregen had. Je mag geen dingen sturen, die je zelf nodig hebt hoor! Ik was er natuurlijk wel dolblij mee en ze passen me precies. Wat zijn ze hier bewonderd! En het snoezige bloesje. Wat een prachtige stog, zeg. Ik heb de mouwen wat nauwer gemaakt en draag het alleen als ik eens heel mooi wil zijn. Het doekje dito, dito. Hoewel ik het nou in bed draag. Ik ben namelijk weer eens ziek sinds Zondag. Klierkoorts. Ik heb namelijk een dikke pijnlijke klier, vergezeld van hoofdpijn en flinke koorts. Vanochtend om half acht had ik 38.4 Vervelend he? De dokter zegt, dat het wel drie weken kan duren. Ik schrijf nu in bed, dat gaat slecht, zoals je ziet. Nu heb ik die doek om, gevuld met vette en gewone watte en zie er uit alsof ik de bof heb. Die riem is ook fijn. Nog van zo goede kwaliteit. En met het bekende geduldspel was ik en de hele buurt dolblij. Alleen het sojaspel begrijp ik niet. Jammer he? Dat snoep pakket was geweldig! Ik was toen al ziek en had het binnen twee dagen op! Wat een spanning, als ik zelf een pakje krijg! Die schoenen van Pl. waren geweldig (ook al!) Ze passen me als gegoten. Ik heb nu al een hele schoenenwinkel. Hoewel twee paar lage leren schoenen niet eens zoveel zijn hier in Westerbork omdat je hier ontzettend veel zolen slijt en vooral als ordonnance bent. Vanochtend hebben we je brief van den 5 den gekregen. Bah, zo'n vinger in de knel kan lelijk pijn doen. Viel Bea toch tegen? Zie je wel, ik wist wel, dat je het met je Mannie best uit zou houden. Gefeliciteerd Manfred, met 'het meisje van je hart' of is ze dat niet? Geef je haar dit jaar weer een bos tulpen? Maar nu doe je vast niet meer zo verlegen, want nu zullen er wel niet zoveel mensen bij zijn! O ja, Lottie, ik moet je nog om een boodschappentas en een theezeef vragen en Louisje vertellen dat haar honingkoek onvergetelijk was. Is zij weer terug? 't was mooi weer, de laatste tijd, zij heeft wel gebofd. Verder moet ik je de hartelijke groeten van Oom Heinz doen, met vele zoenen en verjaardagwensen en nog verder een fijne verjaardag en ongeloofelijk veel zoenen van je Suusje.
PS Ik bedank je nog voor 'Willy's offer'. Ik kende het al, maar vind het toch weer mooi. En Manfred jij krijgt voor de extra Gulden tijd ook een brief van me, ben je nou niet dolblij? Dag Schatten.
26 August 1943
Dear Darling,
By the time this letter arrives, it will more or less be your birthday (4 September, turning 18). Sweetheart, you know how much good we wish you, and you also know that I would much rather have told you this in person with a little present. It hasn’t often happened, has it, that we didn’t celebrate your birthday together, and that’s why it feels a bit strange to send you a birthday kiss instead of smacking a big one on your cheek. And the present—or rather, presents—I received those from you this year, instead of you getting something from me! There must be some variation. What beautiful things you sent me!
First came the shoes, you rascal! Weren’t those lovely shoes originally yours? I seem to remember that you had just received them. You mustn’t send things you need yourself, you hear! Of course, I was absolutely delighted with them and they fit me perfectly. They’ve been admired so much here! And the adorable blouse. What gorgeous fabric. I narrowed the sleeves a bit and only wear it when I want to look really nice. The little scarf—same story. Although I’m wearing it in bed now. I’ve fallen ill again since Sunday. Glandular fever. I’ve got a swollen, painful gland, along with headaches and a high fever. This morning at half past eight my temperature was 38.4. Annoying, isn’t it? The doctor says it might last three weeks. I’m writing this in bed now, it’s going badly, as you can see. I’m wearing that scarf now, filled with cotton wool—some greasy, some plain—and I look as if I have the mumps.
The belt is lovely too. Such good quality. And with the familiar patience game, I and the whole neighbourhood were thrilled. Only I don’t understand the soy game. A pity, right? That candy package was wonderful! I was already ill then and finished it in two days! Such excitement when I receive a parcel of my own! Those shoes from Pl. were wonderful too (also!). They fit me like a glove. I have a whole shoe shop now. Although two pairs of low leather shoes aren’t even that many here in Westerbork, because you wear out soles terribly fast here, especially when you’re an ordonnance.
This morning we received your letter of the 5th. Ugh, a finger caught like that can hurt terribly. Did Bea disappoint you after all? You see, I knew you and your Mannie would get along just fine. Congratulations, Manfred, on “the girl of your heart”—or is she not? Will you give her a bouquet of tulips again this year? But this time you surely won’t be as shy, because there probably won’t be so many people around!
Oh yes, Lottie, I still have to ask you for a shopping bag and a tea strainer, and tell Louisje that her honey cake was unforgettable. Is she back again? The weather has been nice lately; she was lucky. Furthermore, Uncle Heinz sends his warm regards, many kisses, and birthday wishes, and from me also a wonderful birthday and an unbelievable number of kisses from your Suusje.
PS Thank you for “Willy’s Offer.” I already knew it, but still find it beautiful. And Manfred, because you get that extra Guilder’s worth of time, you’ll get a letter from me too—now aren’t you thrilled? Goodbye, darlings.
The Dutch letter was probably dictated by Ilze Ledermann and written by Susanne Ledermann.
Lieve Schat,
tegen dat deze brief aankomt, zal je wel zowat jarig zijn (4 September en werd 18). Lieverd, je weet, hoeveel goeds wij jou wensen en je weet ook, dat ik je dit liever persoonlijk met een cadeautje had gezegd.Het is nog niet vaak gebeurd, nietwaar, dat we je verjaardag niet samen vieren en daarom is het een beetje raar, je een verjaardszoen te zenden, in plaats er een dikke op je wang te 'sjmatsen'. En het caudeautje, ofwel cadeautjes die heb ik dit jaar van jou gehad, inplaats jij van mij! Variatie moet er zijn. Wat een mooie dingen heb je me gestuurd! Eerst kwamen die schoenen, stouterd! Waren die mooie schoenen niet eerst van jou? Ik meen me te herinneren, dat jij ze pas gekregen had. Je mag geen dingen sturen, die je zelf nodig hebt hoor! Ik was er natuurlijk wel dolblij mee en ze passen me precies. Wat zijn ze hier bewonderd! En het snoezige bloesje. Wat een prachtige stog, zeg. Ik heb de mouwen wat nauwer gemaakt en draag het alleen als ik eens heel mooi wil zijn. Het doekje dito, dito. Hoewel ik het nou in bed draag. Ik ben namelijk weer eens ziek sinds Zondag. Klierkoorts. Ik heb namelijk een dikke pijnlijke klier, vergezeld van hoofdpijn en flinke koorts. Vanochtend om half acht had ik 38.4 Vervelend he? De dokter zegt, dat het wel drie weken kan duren. Ik schrijf nu in bed, dat gaat slecht, zoals je ziet. Nu heb ik die doek om, gevuld met vette en gewone watte en zie er uit alsof ik de bof heb. Die riem is ook fijn. Nog van zo goede kwaliteit. En met het bekende geduldspel was ik en de hele buurt dolblij. Alleen het sojaspel begrijp ik niet. Jammer he? Dat snoep pakket was geweldig! Ik was toen al ziek en had het binnen twee dagen op! Wat een spanning, als ik zelf een pakje krijg! Die schoenen van Pl. waren geweldig (ook al!) Ze passen me als gegoten. Ik heb nu al een hele schoenenwinkel. Hoewel twee paar lage leren schoenen niet eens zoveel zijn hier in Westerbork omdat je hier ontzettend veel zolen slijt en vooral als ordonnance bent. Vanochtend hebben we je brief van den 5 den gekregen. Bah, zo'n vinger in de knel kan lelijk pijn doen. Viel Bea toch tegen? Zie je wel, ik wist wel, dat je het met je Mannie best uit zou houden. Gefeliciteerd Manfred, met 'het meisje van je hart' of is ze dat niet? Geef je haar dit jaar weer een bos tulpen? Maar nu doe je vast niet meer zo verlegen, want nu zullen er wel niet zoveel mensen bij zijn! O ja, Lottie, ik moet je nog om een boodschappentas en een theezeef vragen en Louisje vertellen dat haar honingkoek onvergetelijk was. Is zij weer terug? 't was mooi weer, de laatste tijd, zij heeft wel gebofd. Verder moet ik je de hartelijke groeten van Oom Heinz doen, met vele zoenen en verjaardagwensen en nog verder een fijne verjaardag en ongeloofelijk veel zoenen van je Suusje.
PS Ik bedank je nog voor 'Willy's offer'. Ik kende het al, maar vind het toch weer mooi. En Manfred jij krijgt voor de extra Gulden tijd ook een brief van me, ben je nou niet dolblij? Dag Schatten.
26 August 1943
Dear Darling,
By the time this letter arrives, it will more or less be your birthday (4 September, turning 18). Sweetheart, you know how much good we wish you, and you also know that I would much rather have told you this in person with a little present. It hasn’t often happened, has it, that we didn’t celebrate your birthday together, and that’s why it feels a bit strange to send you a birthday kiss instead of smacking a big one on your cheek. And the present—or rather, presents—I received those from you this year, instead of you getting something from me! There must be some variation. What beautiful things you sent me!
First came the shoes, you rascal! Weren’t those lovely shoes originally yours? I seem to remember that you had just received them. You mustn’t send things you need yourself, you hear! Of course, I was absolutely delighted with them and they fit me perfectly. They’ve been admired so much here! And the adorable blouse. What gorgeous fabric. I narrowed the sleeves a bit and only wear it when I want to look really nice. The little scarf—same story. Although I’m wearing it in bed now. I’ve fallen ill again since Sunday. Glandular fever. I’ve got a swollen, painful gland, along with headaches and a high fever. This morning at half past eight my temperature was 38.4. Annoying, isn’t it? The doctor says it might last three weeks. I’m writing this in bed now, it’s going badly, as you can see. I’m wearing that scarf now, filled with cotton wool—some greasy, some plain—and I look as if I have the mumps.
The belt is lovely too. Such good quality. And with the familiar patience game, I and the whole neighbourhood were thrilled. Only I don’t understand the soy game. A pity, right? That candy package was wonderful! I was already ill then and finished it in two days! Such excitement when I receive a parcel of my own! Those shoes from Pl. were wonderful too (also!). They fit me like a glove. I have a whole shoe shop now. Although two pairs of low leather shoes aren’t even that many here in Westerbork, because you wear out soles terribly fast here, especially when you’re an ordonnance.
This morning we received your letter of the 5th. Ugh, a finger caught like that can hurt terribly. Did Bea disappoint you after all? You see, I knew you and your Mannie would get along just fine. Congratulations, Manfred, on “the girl of your heart”—or is she not? Will you give her a bouquet of tulips again this year? But this time you surely won’t be as shy, because there probably won’t be so many people around!
Oh yes, Lottie, I still have to ask you for a shopping bag and a tea strainer, and tell Louisje that her honey cake was unforgettable. Is she back again? The weather has been nice lately; she was lucky. Furthermore, Uncle Heinz sends his warm regards, many kisses, and birthday wishes, and from me also a wonderful birthday and an unbelievable number of kisses from your Suusje.
PS Thank you for “Willy’s Offer.” I already knew it, but still find it beautiful. And Manfred, because you get that extra Guilder’s worth of time, you’ll get a letter from me too—now aren’t you thrilled? Goodbye, darlings.
The Dutch letter was probably dictated by Ilze Ledermann and written by Susanne Ledermann.
26/8 '43
Meine geliebte Lizzy!
Dies muss eine meine Geburtstagsbrief für Dich werden. Ich denke an all die andere Geburtstagen, die wir ... ... feieren kannten und ... ich mit soviel Liebe und Freude ein Geschenck für Dich aussuchte. Nun bist Du die forgeerde Schenckeren geworden. Aber mein Herz ist bei Dir, und ich bin dankbar, dass Du da bist und auch ein bischen für mich. Ich ... Dir so ... alles, was einere ... ... ..., Glück mit Deinen Freunden, Freude deiner Arbeit, Liebe zum Lebenin all seinerer Schönheit und Fruchtbarheit. ... Dir alles ... ... ... beieinander sein in einer noch vertiefteren ... als ... Heute kann Deine Brief von 5 ... mit den gäerlich veraltetene Brotbanniere, Schicke also keine mehr, sonderes lieber mal ein Deutsche Brat oder Kaggenbrat. Und ... Dir selbst nichts für uns. Mir geht es ... Aber Sanne hat vor 14 Tagen eine ... bekommen, ... zwischendurch 3 Tage auf und kriegte davon Drüsenfieber, eine Zufek.. ... krankheit, die sich durch sehr geschwollene ... ... Halse äussert
... kaum lange daueren, sie liegt mit Deinem Kapfluchen fetter ... Sie war einfach selig mit Deinen Sachen, sie diktiert mir nachher eienen brief an Dich. Dazu ... ich in ihre 3 ... uns Bett. Franz läuft mit ... schmertzen herum, ... ... er ist ... Untersuchung. ... ist ihrer Keinderessere verschrieben. Betsy ist jetzt in Zeidors Baracke. Sal arbeit mit Heinz zusammen. Sie haben schon Schach ... ... gespielt, bevor sie ... ... der andere ... Franz entdeckte ihn dort. Sal hat sich die Hand verletzt und kann darum nicht schreiben. Er grüsst herzlich. Wir sehen ... öfter. Ommi .. bei ihrene Brief zi ihrener ... nicht an Deinen geburtstag gedacht, sie grüsst Dich innig. Die Heide .. .. blüht. Sie f"rbt sich täglich ... schein tiefer und ich ... zi eine ... daran werd aus dein Bä... und Dächern in der Ferne und den ... und Farheuspielen darüber. Ich küsse Dich and all Deine Lieberen
Deine Ilze.
Cannot read all the words, this is the best I could do.
Meine geliebte Lizzy!
Dies muss eine meine Geburtstagsbrief für Dich werden. Ich denke an all die andere Geburtstagen, die wir ... ... feieren kannten und ... ich mit soviel Liebe und Freude ein Geschenck für Dich aussuchte. Nun bist Du die forgeerde Schenckeren geworden. Aber mein Herz ist bei Dir, und ich bin dankbar, dass Du da bist und auch ein bischen für mich. Ich ... Dir so ... alles, was einere ... ... ..., Glück mit Deinen Freunden, Freude deiner Arbeit, Liebe zum Lebenin all seinerer Schönheit und Fruchtbarheit. ... Dir alles ... ... ... beieinander sein in einer noch vertiefteren ... als ... Heute kann Deine Brief von 5 ... mit den gäerlich veraltetene Brotbanniere, Schicke also keine mehr, sonderes lieber mal ein Deutsche Brat oder Kaggenbrat. Und ... Dir selbst nichts für uns. Mir geht es ... Aber Sanne hat vor 14 Tagen eine ... bekommen, ... zwischendurch 3 Tage auf und kriegte davon Drüsenfieber, eine Zufek.. ... krankheit, die sich durch sehr geschwollene ... ... Halse äussert
... kaum lange daueren, sie liegt mit Deinem Kapfluchen fetter ... Sie war einfach selig mit Deinen Sachen, sie diktiert mir nachher eienen brief an Dich. Dazu ... ich in ihre 3 ... uns Bett. Franz läuft mit ... schmertzen herum, ... ... er ist ... Untersuchung. ... ist ihrer Keinderessere verschrieben. Betsy ist jetzt in Zeidors Baracke. Sal arbeit mit Heinz zusammen. Sie haben schon Schach ... ... gespielt, bevor sie ... ... der andere ... Franz entdeckte ihn dort. Sal hat sich die Hand verletzt und kann darum nicht schreiben. Er grüsst herzlich. Wir sehen ... öfter. Ommi .. bei ihrene Brief zi ihrener ... nicht an Deinen geburtstag gedacht, sie grüsst Dich innig. Die Heide .. .. blüht. Sie f"rbt sich täglich ... schein tiefer und ich ... zi eine ... daran werd aus dein Bä... und Dächern in der Ferne und den ... und Farheuspielen darüber. Ich küsse Dich and all Deine Lieberen
Deine Ilze.
Cannot read all the words, this is the best I could do.
This letter, written by Franz, is written with pencil and therefore very hard to read. He is telling Barbara that he has problems with his stomach. He also tells Barbara that they very interested in all details of her life and he is sorry that he isn't part of it, but hopes it will all be over soon.
These letters were published by the EHRI, the United States Holocaust Memorial Museum.
weggum.com
These letters were published by the EHRI, the United States Holocaust Memorial Museum.
weggum.com